Dierproefvrije cosmetica en dierproeven zijn al lange tijd onderwerp van gesprek in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. De makers, de platforms, de druk op merken – het meeste hiervan speelt zich ver van Nederland af. Maar dankzij Serah van der Sanden verandert dat langzaam en beginnen consumenten in Nederland steeds meer vragen te stellen over dierproefvrije cosmetica. Sinds 2018 is @dierproefvrijnl de enige Nederlandse creator die zich volledig richt op dierproefvrije cosmetica. Met snelgroeiende accounts op zowel Instagram als TikTok bouwt ze een krachtige community op die zich niet alleen bewuster is van dierproeven, maar ook ethischer winkelt. We spraken met haar over dierproeven, het Nederlandse beautylandschap en wat er nu eigenlijk voor nodig is om met een schoon geweten te winkelen.
Wat was het moment waarop je besloot volledig over te stappen op cruelty-free — en hoe makkelijk of moeilijk was die overgang eigenlijk?
Ik was 14 jaar oud toen ik de overstap maakte naar enkel dierproefvrije producten. Ik volgde online verschillende accounts over dierenwelzijn zoals Wakkerdier, de Dierenbescherming en Dierenlot. Ik zag meerdere keren een post voorbijkomen over proefdieren en ik besloot om zelf ook te gaan checken of de merken die ik dagelijks gebruikte dierproefvrij waren. Ik deed online research en keek op verschillende lijstjes. Hoewel duidelijke informatie vinden online vaak toen nog erg lastig was, kwam ik erachter dat toch wel wat merken die ik gebruikte niet dierproefvrij waren. Hier schrok ik van en ik ben gelijk alternatieven gaan zoeken. Ik heb de producten die ik toen in huis had wel nog opgemaakt, maar heb vanaf dat moment geen merken meer aangeschaft die nog op dieren testen of dit toestaan.
Hoe reageren mensen in jouw omgeving als je uitlegt waarom je alleen cruelty-free koopt? Heb je het gevoel dat de mentaliteit in Nederland aan het veranderen is?
De meeste mensen in mijn omgeving vinden het heel goed dat ik hier zo mee bezig ben en proberen zelf ook te letten op welke merken ze wel of juist niet kopen. Ze vragen me hierbij ook regelmatig om tips of advies. Er zijn daarentegen ook mensen die aangeven het heel erg te vinden, maar niet afstand willen doen van hun vaste merken. Dat vind ik natuurlijk jammer maar dat is ook oké, ik wil niemand forceren om een bepaalde levensstijl aan te houden.
Wat zijn volgens jou de grootste misvattingen over dierproeven en cruelty-free beauty, met name binnen de Nederlandse gemeenschap?
Het valt me op dat veel Nederlanders helemaal niet stilstaan bij dierproeven. Veel mensen denken ook dat dierproeven in Nederland algeheel verboden zijn, maar dat is helaas niet zo. Er is inderdaad een verbod op dierproeven voor cosmetica in Europa, maar er zijn helaas wel uitzonderingen waardoor proeven alsnog kunnen plaatsvinden. Ook testen veel merken buiten Europa op dieren. Ze zijn dan misschien wel dierproefvrij binnen Europa, maar daarbuiten niet. Het lijkt misschien niet direct relevant voor velen omdat het buiten onze omgeving gebeurt, maar het is juist heel relevant! Door dit soort merken massaal te vermijden zetten we ze juist aan het denken en inspireren we ze hopelijk om hetzelfde beleid wereldwijd aan te houden. Dieren buiten Europa hebben net zoveel pijn als dieren binnen Europa zeg ik altijd, het is voor mij daarin dus niet relevant waar ter wereld een dierproef plaatsvindt. Het is overal even erg.
Wat is de grootste fout die mensen maken als ze net beginnen met de overstap naar cruelty-free?
Ik denk wat ik hierboven ook al benoemde, dat mensen bepaalde merken blijven gebruiken omdat ze binnen Europa gewoon dierproefvrij zijn. Dat is dan goed genoeg voor hun. Dit pakt helaas niet het probleem aan. Je geld blijft dan naar zo’n merk gaan, waardoor het ook (in)direct dierproeven kan faciliteren.
Hoe kijk je naar merken die cruelty-free zijn maar nog niet volledig vegan? Is dat een dealbreaker voor jou? Vind je dat de term "cruelty-free" zowel dierproeven als de herkomst van ingrediënten zou moeten omvatten, of is het volgens jou juist belangrijk om dat onderscheid te bewaren?
Ik denk dat het juist goed is om dit onderscheid te behouden! Ook mensen die niet vegan zijn kunnen dierproefvrije producten gewoon gebruiken natuurlijk. Ik denk dat de verwarring soms ontstaat omdat de Nederlandse term ‘dierproefvrij’ niet een 100% correcte vertaling is van het woord ‘cruelty free’. Als je de term cruelty free echt juist zou willen vertalen in het Nederlands zou je eerder iets als ‘wreedheid vrij’ zeggen, maar dat klinkt wat ingewikkelder ;). In zo’n geval kan ik me wel voorstellen dat je producten bedoelt die zowel dierproefvrij als vegan zijn!
Als je één ding zou kunnen veranderen aan hoe de beauty-industrie omgaat met dierenwelzijn, wat zou dat zijn?
Dan zou ik veranderen dat er geen enkel dier meer voorkomt binnen de gehele beauty industrie. Natuurlijk op het gebied van dierproeven voor cosmetica, maar ook bijvoorbeeld dierproeven voor cosmetische botox. Die proeven zijn echt verschrikkelijk! Ook zie je soms nepwimpers die van dierlijk materiaal zijn gemaakt, of dat mensen bont dragen. Dat vind ik verschrikkelijk! Een dier zou niet hoeven te lijden omdat wij er zo graag ‘mooier’ uit willen zien. Dit is absoluut geen noodzaak en zou geen levens moeten kosten.
Jij bent een van de eerste en enige online creators in Nederland die het heeft over cruelty-free beauty. Waarom denk je dat dat zo is, en hoe ben je aan die reis begonnen? Denk je dat de vraag naar dierproefvrije cosmetica in Nederland even groot is als in de VS of het VK?
Ja klopt! Toen ik begon in 2018 was ik de enige op Instagram (in Nederland) die hier een account over had. Vandaar dat de gebruikersnaam ‘dierproevrijnl’ gewoon nog beschikbaar was! Ik wist gelijk dat dit mijn missie moest worden. Het begint gelukkig langzaam maar zeker meer te leven in Nederland, maar wel geloof ik dat het hele concept van cruelty free beauty veel groter is in bijvoorbeeld de Verenigde Staten of het Verenigd Koninkrijk. Dat komt natuurlijk ook omdat wij maar een klein landje zijn in vergelijking met Amerika of Engeland. Ik hoop ooit het ‘grote’ publiek hierover te mogen bereiken, dus in de landelijke media bijvoorbeeld. Ik denk dat dat ook veel los zou maken in Nederland!
Wat zou je zeggen tegen iemand die oprecht van dieren houdt, maar weinig weet over dierproeven?
Weet dat het nog steeds gebeurt, en veel vaker dan je denkt. In Nederland worden er gemiddeld 450.000 dierproeven per jaar gedaan. En ook dingen waarvan je het niet verwacht worden op dieren getest, denk aan: eten en drinken, vuurwerk, lijm, inkt, bestrijdingsmiddelen, kleding, menstruatieproducten, anticonceptiemiddelen etc. En maar 1 op de 8 proefdieren overleeft het lab uiteindelijk, dat is heel verdrietig.